De Bolswarder Trekvaart.
Een oud gezegde luidt: De Bolswardervaart heeft 99 bochten. Wie het niet geloven wil moet ze maar eens gaan tellen. Waar is in ieder geval dat er bar veel bochten in de vaart zitten. Vergelijk het maar eens met de Harlinger vaart. of de vaart van Bolsward naar Workum. De Bolswarder vaart begint bij de stadsgracht van Bolsward, dichtbij de St. Janspoort en mondt op de grens van de dorpen Dronryp en Blessum uit in het Van Harinxmakanaal.
Wanneer de vaart in z'n geheel bevaarbaar is gemaakt weten we niet precies. In de tijd dat er nog geen zeedijken waren, zo rond het jaar 1000, kwam de zee bij eb en vloed door geulen en slenken het land in en uit. Toen het land allengs ingepolderd werd, bleven deze wateringen bestaan en de bevolking gebruikte ze net als voorheen als afwatering en om over te varen.
Aanbesteding van het graafwerk dat deze natuurlijke waterwegen moest verbinden tot wat nu de Bolswarder vaart is vond plaats op 19 juli 1638. De kosten werden grotendeels gedragen door de stad Bolsward, met in die tijd 2300 inwoners! Het werk moest vňňr 31 augustus van datzelfde jaar gereed zijn. Om zoiets in zo'n korte tijd te kunnen realiseren werd het hele karwei in 113 stukjes geknipt, elk van vijftig roeden (1 roede =3,9 meter), waarop de aannemers konden inschrijven. Het hele werk besloeg 5630 roeden, iets meer dan 22 kilometer.
Nu is de Bolswarder vaart een prachtige route voor de recreatievaart, met een laagste doorvaarthoogte van ± 2,50 m. Wommels heeft een aantrekkelijke passantenhaven en het dorp biedt alle voorzieningen.
Krúswetter Easterlittens
Bij Easterlittens kruist de Bolswardervaart de Franeker vaart. Van hieruit kunt u b.v. richting Boazum (de spoorbrug heeft sinds begin 2008 een doorvaartbreedte van 7.00 meter!) en verder naar de Zwette (Middelseerűte). Of in noord-westelijke richting naar Franeker. Of een pauze inlassen bij passantenhaven 'Het Krúswetter' en Easterlittens bezoeken met zijn gezellige pleintje.....
Bij Boazum is een bezoek aan de kerk met fresco van de baardloze Christus een interessant gebeuren. Naast de ingang vindt u een bel om een van de vrijwilligers op te roepen. Aanlegplaatsen bij de brug. Is het borreltijd, wip dan even aan bij café De Boazumer Mjitte voor een gelijknamige borrel. Maar ook voor andere versterkingen van de inwendige mens kunt u hier terecht!
Boazumer syl
Wanneer u vanaf Boazum uw weg voortzet richting De Zwette passeert u de 'Boazumer Syl', waar u de Slachtedijk kruist. Een mooi stukje water tot De Zwette waar gekozen kan worden voor bakboord (noordelijke richting) of stuurboord, richting Sneek. Vaart u naar het noorden, dan volgt na enige tijd (bij de tweede brug) weer een ontmoeting met de Slachtedijk, bij Dillesyl. Ook deze doorgang kon in tijden van extreem hoog water met schotbalken worden afgesloten ter bescherming van het achterland.
Precies 6 kilometer verder links de opvaart naar Mantgum, waar een aardige passantenhaven ligplaats biedt om b.v. Mantgum met zijn karakteristieke 'rentenierswoningen' te verkennen, of inkopen te doen in de supermarkt. De haven heeft volgende voorzieningen: Walstroom, water, vuilwateropvang, douchegelegenheid en trailerhelling. Vanaf de Mantgumer opvaart 5 kilometer noordelijk de brug bij de Weidumerhout; camping, hotel (met sauna) en eetgelegenheid. Verder varend bereikt u het Van Harinxmakanaal, net ten zuidwesten van Leeuwarden.
Vanaf het Krúswetter bij Easterlittens voert de Franekervaart u in noordelijke richting naar Winsum. U passeert allereerst twee vaste bruggen voordat u bij Winsum bij een beweegbare brug komt. Na ongeveer 200 meter rechts de opvaart naar het passantenhaventje. Let hier wel op de diepte! Volgt u de Franekervaart verder, dan komt u na enkele scherpe bochten bij Wjelsryp (Welsrijp) dat bekendheid geniet vanwege een paardenmelkerij. Na Wjelsryp nog een scherpe draai naar rechts en vervolgens met een wijde boog richting (vaste) spoorbrug van de lijn Leeuwarden-Harlingen. Na ca. 500 meter bereikt u het Van Harinxmakanaal. Franeker ligt voor u.
Vanaf het Krúswetter bij Easterlittens in noord-oostelijke richting volgt u de Bolswardervaart richting Leeuwarden. De vaart blijft bochtig en levert steeds nieuwe- en vaak verrassende uitzichten. Bij Baard (na de beweegbare brug) is het goed aanleggen voor een korte pauze. Op de hoek van het kaatsveld vinden we een beeldje van een zittende kat. Baard wordt ook wel het kattendorp genoemd.(zie de pagina dorpen) Vanaf Baard tot aan het Van Harinxmakanaal is het nog ongeveer 6 kilometer varen.
