De Slachtedyk
Het noorden en noordwesten van Friesland heeft sinds eeuwen de invloed van de zee ondervonden. Niet alleen vóór het begin van onze jaartelling maar ook lang daarna. Vooral de Middelsee drukte voortdurend haar stempel op het landschap. De omvang van de Middelsee was sterk afhankelijk van het rijzen en dalen van de zeespiegel. Uit onderzoekingen is gebleken dat de eerste inwoners zich al vestigden omstreeks 600-500 jaar voor Christus, gedeeltelijk nog voor de terpenperiode. De zee was in die tijd minder actief hetgeen de vestigingsvoorwaarden ten goede kwam. Pas omstreeks 1400 kwam er een woelige periode met zeer hoge stormvloeden waarin de Waddenzee en de Zuiderzee ontstonden.

Moederpolder
Het ligt voor de hand dat de eerste dijken werden gelegd om de hoogst gelegen gebieden. Die waren met name in Westergo, de streek ten westen en ten noorden van de Middelsee. Deze omdijkte gebieden worden moederpolders genoemd en zijn, waarschijnlijk, de oudste polders van Europa. Een van deze polders is de Wynaldumerpolder, die de dorpen Wynaldum, Midlum en Herbayum omvat.

Het onderhoud van de dijken vormde heel lang een punt van conflict tussen de eigenaren, overheden en gebruikers. Het gezag over het dijkonderhoud en bijbehorende geschillen werden sinds het begin van de zestiende eeuw voorgelegd aan de stadhouder en zijn raadsheren aan het Hof van Friesland. Het was Caspar de Robles, de laatste stadhouder van het Spaanse bewind, die de bewoners in 1574 met harde hand dwong de dijk tussen Makkum en Dijkshoek te herstellen.

In de daarop volgende eeuwen lag het onderhoud van de dijken bij het dijkbestuur, dat driemaal per jaar de dijk "schouwde". Erg goed werd de dijk evenwel niet onderhouden. Door het stijgende aantal dijkdoorbraken werd door de bevolking van enkele polders besloten te gaan samenwerken om zich afdoende tegen de constante dreiging van het water uit zuidelijke en westelijke richting te beveiligen. Het resultaat hiervan was de constructie van een binnendijk, samengesteld uit verschillende stukken polder- en Middelseedijk. Dit werd "de Slachte".

De Slachte
De herkomst van het woord "Slachte" is nooit precies achterhaald. Aangenomen wordt dat het is afgeleid van het Middelnederlandse woord "slaan" dat toen zoveel betekende als "afdammen". De Slachte of Slachtedyk is bijna 42 km lang en is een samenstelsel van veel stukjes dijk uit verschillende periodes. Hij begint aan de zuidkant van de voormalige Middelsee bij Oosterwierum en komt bij de Waddenzeedijk ten n.w. van Oosterbierum, bij de zogeheten "Slachte-ein".




De "Slachte" is nog altijd een waterstaatkundig object. Met het verlies van de waterkerende functie was de Slachtedyk voor het waterschap niet meer interessant, maar als beeldbepalend cultuurhistorisch element in het landschap blijft de dijk voor Fryslân wel bijzonder waardevol. In dat besef heeft It Fryske Gea in 2000 de Slachtedyk in beheer genomen. Samen met een aantal gemeenten is de vereniging ook eigenaar.Voor het laatst tijdens een zware noordwesterstorm in de nacht van 1 op 2 februari 1983, werden alle zijlen en pompen in de Slachtedyk gesloten teneinde, bij eventuele dijkdoorbraak, het achterland voor overstroming te behoeden..